Wirusowe Zakażenie Górnych Dróg Oddechowych


    Wirusowe zakażenie górnych dróg oddechowych zwane powszechnie Przeziębieniem jest chorobą ustępującą samoistnie, trwającą przeważnie 5-14 dni, objawiającą się przeważnie wyciekiem z nosa, kaszlem i gorączką (zwykle nie przekraczającą 38.8°C i nie trwającą dłużej niż 3 dni).

   Wywoływane jest ono przez ponad 100 różnych wirusów (wiele nowych wciąż jest identyfikowanych) jednym z których jest wirus grypy (przebieg grypy jest nieco odmienny - dominuje gorączka, osłabienie i bóle mięśniowo - kostne. Nie dysponujemy  w chwili obecnej sprawdzonymi lekami przeciwwirusowymi, swoiście skutecznymi w leczeniu przeziębienia.

   Początek choroby jest zwykle nagły. Obrzmienie błon śluzowych nosa, zabarwiona wydzielina z nosa oraz ból głowy często towarzyszą przeziębieniu i nie zawsze świadczą o niebezpiecznym zakażeniu czy też konieczności podania antybiotyku.

Objawy przy wystąpieniu których należy poddać się badaniu lekarskiemu to:

·      Świst krtaniowy (słyszalny świst przy każdym oddechu), ulewanie się śliny, niemożność połykania.

·     Umiarkowana lub znaczna duszność (nieustępująca po odkaszlnięciu !).

·     Silny ból głowy („Jeszcze nigdy w życiu nie bolała mnie tak głowa.”) zwłaszcza jeśli towarzyszą mu nudności, wymioty (nie prowokowane kaszlem) lub zaburzenia przytomności.

Do lekarza powinny udać się na początku choroby :

·     osoby schorowane w podeszłym wieku

·     pacjenci przyjmujący leki immunosupresyjne

·     pacjenci z przewlekłymi zaburzeniami oddechowymi w przebiegu astmy, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc lub nikotynizmu

·     pacjenci z innymi przewlekłymi chorobami (np. niewydolnością serca, cukrzycą, osoby dializowane)

·     pacjenci z wieloma problemami zdrowotnymi i/lub przyjmujący długotrwale wiele leków.

Ponadto planowa wizyta u lekarza jest wskazane jeżeli w przebiegu przeziębienia wystąpi:

·     dotkliwy, silny i ciągły  miejscowy ból ucha, twarzy, gardła, zębów, głowy lub klatki piersiowej ( w tych przypadkach może być wskazany wcześniejszy kontakt z personelem medycznym celem oceny konieczności i pilności ewentualnej wizyty)

·     obfite i utrzymujące się odkrztuszanie ropnej (żółtej lub zielonej) wydzieliny lub taki sam wyciek z nosa (sporadyczne pojawienie się takiej wydzieliny jedynie „po nocy” przez 1-2 dni jest dopuszczalne).

·     miejscowy obrzęk

·     gorączka (temperatura >38°C) utrzymująca się ponad 3 doby lub ponowne pojawienie się gorączki trwające ponad dobę

·     objawy alergii

·     lub jeśli wciągu 3-5 dni objawy się nasilą lub pojawią się nowe objawy albo jeśli objawy nie ustąpią w ciągu 14 dni.

Kilka ogólnych „prawd” na temat przeziębienia:

·      Przeziębienie trwa zwykle od 5-14 dni; nasilenie objawów stopniowo zmniejsza się od 3-5 dnia choroby.

·      Przeziębienie jest chorobą wirusową.

·      Nie istnieją sprawdzone leki przeciwwirusowe, wykazujące swoistą skuteczność w leczeniu przeziębienia.

·      Antybiotyki nie są odpowiednimi lekami na przeziębienie.

·      Nieumiejętne (bezzasadne) stosowanie antybiotyków grozi wystąpieniem objawów niepożądanych jak biegunka, drożdżyce, reakcje alergiczne i prowadzi do rozwoju antybiotykoopornych szczepów bakterii.

·      Istnieją środki dzięki którym można zmniejszyć dolegliwości towarzyszące przeziębieniu.

·      Wiele preparatów dostępnych bez recepty, zwłaszcza kojarzących kilka leków nie pomaga w leczeniu przeziębienia, a więc nie warto za nie płacić i narażać się na ryzyko działań niepożądanych.

·      Gorączka świadczy o walce układu immunologicznego (odpornościowego) z wirusami, podwyższenie temperatury stwarza niejako warunki nieprzyjazne dla wirusa. Dyskomfort związany z gorączką i innymi objawami przeziębienia można jednak łagodzić stosując paracetamol (dawka dobowa do 4g).

·      Kwasu acetylosalicylowego, ibuprofenu i naproksenu powinny unikać osoby, które z powodu braku apetytu nie przyjmują pokarmów (ze względu na ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego), przeszły chorobę wrzodową lub schorzenie pokrewne albo cierpią na astmę z uczuleniem na acetylosalicylany bądź niewydolność nerek.

·      Każdy lek może wywołać objawy niepożądane u niektórych osób lub w pewnych stanach chorobowych. Należy zawsze czytać informacje i ostrzeżenia na opakowaniu leku i dołączonych ulotkach, a w razie wątpliwości skontaktować się z lekarzem prowadzącym lub farmaceutą.

·      Obrzmienie błony śluzowej zatok obocznych nosa, towarzyszące niekiedy początkowej fazie przeziębienia, nie świadczy o wtórnym zakażeniu bakteryjnym. Zapalenie zatok jest powikłaniem niewielkiego odsetka przeziębień.

·      Brak przekonywujących dowodów na lecznicze działanie w przeziębieniu dużych dawek witaminy C.

·      Pewne dane wskazują na skracanie czasu trwania przeziębienia pod wpływem zastosowania cynku, terapia cynkiem daje jednak zauważalne objawy niepożądane, np. nieprzyjemny smak w ustach, nudności. Należy ssać 1 tabletkę co 2 godziny (z wyłączeniem pory nocnej) przez cztery dni. Jak wykazano leczenie cynkiem jest skuteczne tylko wtedy, gdy kurację rozpoczyna się przed upływem 24 godzin od wystąpienia objawów. Cynku nie należy stosować w czasie ciąży.

·      Mycie rąk jest najskuteczniejszym sposobem na ograniczenie rozprzestrzeniania się przeziębienia na inne osoby.

·      Przeziębienie jest najbardziej zaraźliwe tuż po pojawienu się pierwszych objawów i podczas gorączki.


Leczenie w warunkach domowych

A. Warunki w miejscu pobytu, płyny i odżywianie

·      Optymalna temperatura pomieszczenia to 19-20°C.

·      Nawilżanie powietrza (najwydajniejsze to elektryczne nawilżacze powietrza).

·      Pożywna i dobierana indywidualnie dieta.

·      Podawanie dodatkowych ilości płynów, zwłaszcza podczas gorączki, obrzmienia błon śluzowych i występowania zbitej śluzowej wydzieliny (zalecana dobowa podaż płynów u zdrowego dorosłego to ok. 2 litry; utrata płynów z potem w trakcie gorączki może dochodzić nawet do 1 litra na godzinę).

·      Przyjmowanie ciepłych płynów.

B. Niefarmakologiczne sposoby łagodzenia dolegliwości

·      Gorący prysznic

·      Podawanie do nosa roztworu chlorku sodu w kroplach lub aerozolu (przygotowanie w domu: 1/4 łyżeczki soli na filiżankę wody; zakraplacz można kupić w aptece)

·      Inhalacje (para wodna wdychana z nad parującej wody - nie gotującej się (!), ciepłej wody z dodatkiem sody oczyszczonej (łyżeczka na szklankę) lub bezpośrednio z nawilżacza powietrza.

·      Płukanie bolącego gardła roztworem soli.

·      Ssanie twardych cukierków lub odpowiednich tabletek w razie bólu gardła lub kaszlu.

·      Wypoczynek.

 C. Farmakologiczne środki łagodzenia dolegliwości

·      W przypadku ogólnego „rozbicia” lub bólu głowy, a także w celu obniżenia gorączki, można zażyć paracetamol (Panadol, APAP, Acenol, Codipar).

·      W razie obecności wydzieliny lub przekrwienia błon śluzowych nosa stosować

·      W przypadku bólu gardła stosować na tylną ścianę gardła preparat fenolowy w aerozolu (np. Vicks Chloraseptic - niedostępny na polskim rynku) , środek przeciwzapaln0 - przeciwbólowy Tantum Verde spray lub ssać odpowiednie tabletki (Strepsils, Neo-Angin).

·      Jeżeli kaszel nie ustępuje pod wpływem środków niefarmakologicznych, przyjmować lek przeciwkaszlowy - bromowodorek dekstrametorfanu (Acodin, Vicks Formula 44 Plus - przeciwkaszlowy, Rubitussin na kaszel suchy), w przypadku kaszlu wilgotnego nie hamować kaszlu (ewentualnie tylko na noc lub celem zmniejszenia jego ilości) a stosować środki wykrztuśnie gwajafenezyny (Robitussin na kaszel wilgotny, Coldrex Broncho).


Właściwy sposób zakraplania kropli do nosa.


Copyright dr. Adam A. Bochenek